Spor Sözlüğü
Antrenman programlarında, salon konuşmalarında ve dövüş minderinde geçen terimlerin karşılığı. Her terimin İngilizcesi, tanımı ve bir örnek cümlesi var.
27 / 337 terim
Bir noktaya sabitlenen, iki ucu ellerle tutularak dalga biçiminde hareket ettirilen kalın ve ağır halat. Uçlar avuç içleri aşağı bakacak biçimde tutuluyor, ayaklar omuz genişliğinde ve kalça ile dizler hafif bükülü duruyor; dalgalar patlayıcı biçimde yere indiriliyor. Araştırmada kullanılan halat yaklaşık 10 kg ağırlığında ve 50 fit (yaklaşık 15 m) uzunluğunda.
«Salonun köşesindeki ağır halatın iki ucunu tut ve dalgaları yere indirerek çalış.» Ağır halat terim sayfasıBel çevresine takılan, karın içi basıncı artırmaya yardımcı olan kalın kemerdir. Basınca karşı itilecek bir yüzey sağladığı için ağır kaldırışlarda gövde sağlamlığını destekler. Zayıf gövdeyi güçlendirmez, yalnız var olan tekniği destekler.
«Kemeri sadece en ağır setlerde tak, ısınma setlerinde gerek yok.»Halterin ya da makinenin ucuna takılan yuvarlak ağırlıklara plaka veya disk denir. Kauçuk kaplı bumper plakalar yere bırakılabilecek şekilde üretilir, dökme demir plakalar ise daha incedir. Renk kodları uluslararası standartta ağırlığı belirtir.
«Her tarafa birer beşlik plaka ekleyip on kilo artır.» Ağırlık plakası terim sayfasıSabit bir noktaya asılan iki kayıştan oluşan, vücut ağırlığıyla çalışılan ekipmandır. Zorluk yalnız ayakların pozisyonu değiştirilerek ayarlanır, bu yüzden aynı hareket her seviyeye uyarlanabilir. Katlanıp taşınabildiği için seyahatte tercih edilir.
«Askı bandında ayaklarını öne aldıkça çekiş hareketi zorlaşır.» Askı bandı terim sayfasıZıplayarak çevrilen, kısa sürede yüksek nabız veren basit bir kondisyon aracıdır. Ayak bileği ve baldır kaslarını sürekli çalıştırır, ritim ve koordinasyon gerektirir. Boks ve dövüş sporlarında ısınmanın standart parçasıdır.
«Isınmaya üç dakikalık atlama ipiyle başla.»Vücut ağırlığıyla asılıp çekiş yapmak için kullanılan sabit çubuktur. Kapı arasına takılan ev modelleri ile duvara ya da kafese sabitlenen salon modelleri vardır. Sırt ve kol çalışmasının yanında omuz sağlığı için askıda kalma çalışmalarında da kullanılır.
«Barfiks henüz gelmiyorsa bantla destek alarak başlayabilirsin.»Bileği saran ve itiş hareketlerinde eklemin geriye bükülmesini sınırlayan elastik banttır. Ağır bench press ve omuz üstü itişlerde bileği desteklemek için kullanılır. Kavrama gücünü artıran bilek kayışıyla karıştırılmamalıdır.
«Ağır omuz press setlerinde bilek sargısı takmak eklemi rahatlatır.»Tek elle tutulan kısa ağırlıklara dambıl denir. İki tarafın bağımsız çalışması sayesinde kuvvet farklarını ortaya çıkarır ve hareket yolunu halterden daha serbest bırakır. Ev antrenmanlarında en çok kullanılan ekipmandır.
«Bir çift orta ağırlıkta dambıl, ev programının büyük bölümünü karşılar.»Gövde ve denge çalışmalarında sabit zeminin yerine kullanılan, şişirilebilir büyük top. Uygun şişirilmiş bir top, vücut ağırlığı altında yaklaşık 15 cm çöküyor. 🔴 Dengesiz yüzeyin kas etkinliğine etkisi TEKDÜZE DEĞİL: ölçümler etkinin göreve ve kasa göre değiştiğini gösteriyor — eller topun üstündeyken triceps ve karın düz kası etkinliği artarken göğüs kasında değişiklik görülmemiş, ayaklar topun üstündeyken hiçbir kasta değişiklik ölçülmemiş.
«Şınavı ellerin denge topunun üstündeyken dene.» Denge topu terim sayfasıGerildikçe direnci artan elastik banttır. Yük hareketin sonuna doğru büyüdüğü için serbest ağırlıktan farklı bir gerilim eğrisi verir. Hafif ve taşınabilir olduğundan ısınmada ve ev antrenmanında yaygın kullanılır.
«Isınmada bantla yana açma yaparak omuz çevresini hazırla.» Direnç bandı terim sayfasıYapılan işi ölçen kondisyon makinelerinin genel adıdır. Kürek, bisiklet ve ski ergometreleri mesafeyi, gücü ve tempoyu sayısal olarak gösterir. Ölçüm verdiği için antrenmanın tekrarlanabilir biçimde planlanmasına imkân tanır.
«Kürek ergometresinde bitirdiğin mesafeyi ve süreyi not al.» Ergometre terim sayfasıÜzerine ağırlık verilerek yuvarlanan silindir biçimli köpük ekipmandır. Kas ve bağ dokusuna basınç uygulayarak antrenman öncesi hareket açıklığını geçici olarak artırmak amacıyla kullanılır. Germe ya da tedavi yerine geçmez.
«Antrenman öncesi uyluk ön yüzünü foam roller ile bir dakika çalış.»Fiziksel etkinliği nesnel olarak kaydeden ve kullanıcıya etkinlik hedeflerine ulaşması için geri bildirim veren, üstte taşınan cihaz. Kaynaklar yaş grubuna göre ayrışıyor: yaşlılarda 45 denemeyi birleştiren bir meta-analiz, takipçinin günlük adım sayısını ve haftalık orta-yüksek şiddetli etkinliği artırdığını ve başka yöntemlerle birlikte kullanıldığında etkinin arttığını buldu; okuldaki ergenlerde yapılan bir meta-analiz ise günlük adım sayısında ve orta-yüksek şiddetli etkinlikte istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulmadı.
«Giyilebilir aktivite takipçim gün içindeki adımlarımı kaydediyor.» Giyilebilir aktivite takipçisi terim sayfasıİki ucuna disk takılan uzun çubuğa halter denir. Yükün iki elle ve simetrik taşınmasını sağladığı için kuvvet antrenmanının temel aracı sayılır. Ağırlık kademeli olarak artırılabildiğinden ilerlemenin en kolay takip edildiği ekipmandır.
«Halterle çalışırken diskleri mandalla sabitlemeyi unutma.» Halter terim sayfasıİki askıya bağlı, serbest dönebilen halkalardır. Sabit bir bar yerine hareketli bir tutamak sunduğu için omuz çevresindeki dengeleyici kasları yoğun biçimde çalıştırır. Kontrol gerektirdiğinden ileri seviye vücut ağırlığı çalışmalarında kullanılır.
«Halkada şınav, aynı hareketi yerde yapmaktan belirgin biçimde zordur.»Makara üzerinden geçen bir kabloyla ağırlık yığınına bağlanan istasyondur. Gerilim hareketin her noktasında sabit kaldığı için serbest ağırlığın zayıf kaldığı açılarda avantaj sağlar. Tutamak değiştirilerek çok sayıda hareket kurulabilir.
«Kablo makinesinde yüksek makaradan çekiş yaparak sırtı farklı bir açıdan çalıştır.»Gövdesi küre, sapı kulp biçiminde olan ağırlıktır. Ağırlık merkezi elin dışında kaldığı için salınım ve savurma hareketlerinde kalçayı güçlü biçimde çalıştırır. Tek bir kettlebell ile hem kuvvet hem kondisyon çalışması kurulabilir.
«Kettlebell swing'de yükü kollarınla değil kalçanla fırlat.» Kettlebell terim sayfasıÜzerine ağırlık konup itilen ya da çekilen kızak biçimli ekipmandır. Hareketin eksantrik evresi neredeyse yok denecek kadar az olduğu için kas ağrısı bırakmadan yüksek yüklenme sağlar. Kondisyon ve toparlanma çalışmalarında birlikte kullanılır.
«Antrenman sonuna iki tur kızak itişi ekleyerek bacakları yorabilirsin.»Deriye belirli kalıplarla yapıştırılan esnek, yapışkan ve hava geçiren bant; 1970'lerde Kenzo Kase tarafından geliştirildi. Deriden sürekli duyusal uyarı vererek kas etkinliğini ve eklem konum algısını etkilediği öne sürülüyor. Kanıt sınırlı ve kısa vadeli: akut ayak bileği burkulmasında yapılan denemeleri birleştiren bir meta-analiz, ağrı ve işlevde kontrol gruplarına göre yalnız kısa sürede görülen bir fark buldu; kronik ayak bileği instabilitesinde yapılan başka bir meta-analiz dengede küçük ve yöne bağlı bir iyileşme buldu, işlevsel performansa katkıyı belirsiz saydı ve bandın temel rehabilitasyonun yerine geçmemesi gerektiğini yazdı.
«Voleybolcunun omzundaki renkli şerit bir kinezyo bant.» Kinezyo bant terim sayfasıEgzersiz sırasında ya da sonrasında giyilen, vücut bölgelerine dışarıdan basınç uygulayan esnek giysi. Toparlanmaya etkisi üzerine iki meta-analiz farklı sonuçlara bakıyor ve kanıt düzeyleri farklı: 27 çalışmayı birleştiren biri, yorucu egzersizden sonra kuvvet ve güçteki düşüşün küçük ama anlamlı ölçüde hafiflediğini ve kuvvette bu etkinin alt vücut giysilerinde görüldüğünü buldu; dayanıklılık sporcularında yapılan öteki, kas ağrısındaki olumlu yönü çok belirsiz buldu ve sonraki dayanıklılık performansına etkisini çözülmemiş saydı.
«Koşudan sonra kompresyon giysisi giymeyi deniyorum.» Kompresyon giysisi terim sayfasıAvuç içindeki teri emerek kavrama gücünü artıran toz ya da sıvı maddedir. Barfiks, ölü kaldırış ve tırmanma gibi kavramanın sınır olduğu hareketlerde kullanılır. Birçok salon toz yerine sıvı biçimini tercih eder.
«Ellerin kayıyorsa bara geçmeden önce biraz magnezyum sür.»Ayağın doğal hareketini desteklemeyi amaçlayan ayakkabı türü; yüksek esneklik, düşük topuk-parmak yükseklik farkı, hafif yapı, ince taban ve hareket kontrolü ya da denge desteği veren parçaların bulunmaması ile tanımlanıyor. Adlandırma tutarsız: "yalınayak ayakkabı", "minimalist ayakkabı" ve "sıfır düşüşlü ayakkabı" birbirinin yerine kullanılıyor; bunu gidermek için ayakkabıları bir minimalizm indeksine göre sınıflayan ölçütler 2018'de önerildi. Yalınayak ya da minimalist ayakkabıyla koşmanın yaralanmayı önlediği, verimi ve performansı artırdığı ileri sürülüyor; 23 çalışmayı değerlendiren sistematik bir derleme, yüksek nitelikli kanıt bulunmadığı için bu risk ve yararlar üzerine kesin bir sonuca varılamayacağını yazdı.
«İnce tabanlı minimalist ayakkabıyla koşmaya başlamadan önce antrenörüme danıştım.» Minimalist ayakkabı terim sayfasıUçları dönebilen, standart uzunluk ve ağırlıkta üretilen halter tipidir. Erkek barı 20 kg, kadın barı 15 kg gelir ve uçlardaki dönme, koparma gibi hızlı kaldırışlarda bileği korur. Salonlardaki ağırlık hesapları çoğunlukla barın kendi ağırlığı dahil edilerek yapılır.
«Barın kendi ağırlığını da say: iki yirmilik diskle toplam altmış kilo eder.» Olimpik bar terim sayfasıÜzerine sıçramak ya da adım almak için kullanılan sağlam kutudur. Yüksekliği değiştirilerek aynı hareketin zorluğu ayarlanır. Sıçrama çalışmalarının yanında step-up ve destekli şınav gibi hareketlerde de kullanılır.
«Kutu yüksekliğini, inişte dizini rahat kontrol edebileceğin seviyede tut.» Plyo kutu terim sayfasıAğırlıklandırılmış, fırlatılabilen toptur. Duvara ya da yere atma hareketlerinde gücün hızlı biçimde aktarılmasını çalıştırır. Ağırlığı kavranabilir olduğu için gövde dönüş hareketlerinde de kullanılır.
«Duvara sağlık topu atışıyla gövde dönüşünü hızlı çalıştırabilirsin.»Üzerine uzanarak ya da oturarak çalışılan ayarlı bankaya sehpa denir. Sırt açısı değiştirildiğinde aynı hareketin hedeflediği bölge de değişir. Göğüs, omuz ve kol çalışmalarının çoğu sehpa üzerinde kurulur.
«Sehpayı eğimli konuma ayarlayıp dambıl press yap.» Sehpa terim sayfasıBarın sabit raylar üzerinde yalnız dikey eksende hareket ettiği makinedir. Hareket yolu kılavuzlandığı için denge ihtiyacı azalır, buna karşılık gövdenin dengeleme görevi de ortadan kalkar. Tek başına çalışanlar için güvenlik açısından tercih edilir.
«Spotçun yoksa son setleri Smith makinesinde yap.» Smith makinesi terim sayfasıBu süzgeçle eşleşen terim yok
Aradığın terim sözlükte olmayabilir ya da filtreler birbirini daraltıyor olabilir. Filtreleri temizleyip yeniden dene.
Sözlüğü kullanıcılarla birlikte büyütüyoruz; öneriler editör değerlendirmesinden sonra yayına alınır. Terimin değil hareketin kendisini arıyorsan kütüphane doğru yer.
Sözlükteki tanımlar genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis, tedavi ya da kişiye özel antrenman ve beslenme önerisi değildir. Ağrı, özel bir sağlık durumu, gebelik ya da uzun süreli hareketsizlik varsa başlamadan önce bir hekime veya fizyoterapiste danış. Ayrıntı: Sağlık Bilgilendirmesi.